Σωματικές ατέλειες - διαταραχές πρόσληψης τροφής

5

Η έμφαση που δίνει η κοινωνία μας σήμερα στην εικόνα και ιδιαίτερα στην εξωτερική εμφάνιση, έχει προκαλέσει ιδιαίτερο προβληματισμό στο σύγχρονο άνθρωπο και κυρίως στη γυναίκα ως προς την σωματική τους εμφάνιση και την εικόνα τους καθώς και για τη γνώμη που σχηματίζουν οι άλλοι γι’ αυτούς ορμώμενοι από την εικόνα του σώματος.

Πολλοί άνθρωποι επιδίδονται στην απόκτηση του τέλειου σώματος, σε βαθμό υστερίας. Αυτό όμως δε γίνεται χωρίς συνέπειες. Ως επίπτωση, οι γυναίκες κυρίως  μπορεί να αναπτύξουν δυσφορία για ασήμαντες σωματικές ατέλειες και να βιώσουν έντονο άγχος, ντροπή, κατάθλιψη, ακόμη και να οδηγηθούν σε αποφυγή συγκεκριμένων συμπεριφορών (κολύμπι, σεξουαλικές σχέσεις κ.λπ.) και περιορισμό επικοινωνίας και κοινωνικών σχέσεων.

Οι ψυχολογικοί παράγοντες που συνδέονται με τα φαινόμενα αυτά είναι οι εξής.

  • Πολιτιστικές νόρμες (στίγμα που συνδέεται με το παραπανίσιο βάρος και την παχυσαρκία)
  • Κοινωνική πίεση (η κοινωνία σήμερα πιέζει για το τέλειο και εξιδανικεύει την τελειότητα)
  • Οικογενειακές σχέσεις (εστίαση στο βάρος και εμφάνιση, δυσλειτουργικές σχέσεις, συγκρούσεις)
  • Προσωπικότητα: η προσδοκία του τέλειου παιδιού επηρεάζει τη διαμόρφωση της προσωπικότητας και κάνει το άτομο άκαμπτο, αγχώδες, τελειομανές, με εμμονή σε μια ιδανική εικόνα και με ένα συνεχές αίσθημα ανικανοποίητου. Όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε κατάθλιψη, άγχος, σε έλλειψη ξεκάθαρης εικόνας της ταυτότητας του ατόμου και αρνητική άποψη για τον εαυτό.
  • Κοινωνική ζωή: τάση για απόρριψη, διαφοροποίηση, δημιουργία αρνητικών στερεοτύπων και ανικανότητα συμμετοχής σε δραστηριότητες ή μείωση της εμπλοκής σε ευχάριστες κοινωνικές δραστηριότητες.
  • Επαγγελματική ζωή: λιγότερες πιθανότητες επαγγελματικής αποκατάστασης.

Σε άμεση σύνδεση με τα παραπάνω είναι και οι γνωστές πλέον διαταραχές πρόσληψης τροφής, όπως είναι η ανορεξία και η βουλιμία.

Ανορεξία και Βουλιμία

  • Σοβαρές διαταραχές στη διατροφή. φόβος για απόκτηση βάρους.
  • Κοινωνικοπολιτιστική καταγωγή.
  • Μπορεί να συνυπάρχουν και άλλες ψυχολογικές διαταραχές.

Η Ανορεξία είναι ψυχολογική διαταραχή όπου το άτομο λιμοκτονεί από παράλογο φόβο ότι θα παχύνει. Τρώει πολύ μικρή ποσότητα φαγητού και έχει λανθασμένη εικόνα του σωματικού εγώ. Παράλληλα έχει έντονη εμμονή στη σωματική άσκηση. Η ψυχογενής ανορεξία επιβαρύνει την καρδιά, το ανοσοποιητικό σύστημα, και το μεταβολισμό. Σε ηλικίες 15-20 ετών αφορά το 1% -5%.

Βουλιμία: Υπερφαγία (απώλεια ελέγχου στο φαγητό): οδηγεί σε χρήση καθαρτικών και πρόκληση εμέτου

  • Λανθασμένη εικόνα για τον εαυτό, εμμονή στο τέλειο σώμα
  • Επιβαρύνει: νεφρά, στομάχι, δόντια. Οδηγεί σε αφυδάτωση
  • Προσβάλλει κυρίως έφηβους 16-19 ετών: 5% -10%

Εφηβεία

Οι έφηβοι με λίγα παραπανίσια κιλά μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη σε σχέση με τους εφήβους ή τις έφηβες της ηλικίας τους με φυσιολογικό σωματικό βάρος κι αυτό οφείλεται στον κοινωνικό στιγματισμό και τα πειράγματα (αντιμετωπίζουν μεγάλη κοινωνική πίεση για να είναι αδύνατοι/αδύνατες)

Η πίεση που βιώνουν τα πρέπει στην εφηβεία εξαιτίας του βάρους τους μπορεί να προέρχεται από μία χρόνια αίσθηση πίεσης από την παιδική ήδη ηλικία, από την ανάγκη αντιμετώπισης της χαμηλής αυτοπεποίθησης και από την επιθυμία του ατόμου να μεταθέσει την αντιμετώπιση των πραγματικών του προβλημάτων σε άλλους τομείς, όπως η σωματική εμφάνιση.

Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, κεντρική θέση έχει η ψυχοθεραπεία. Το άτομο πρέπει να απευθυνθεί σε ψυχοθεραπευτή, να αναπτύξει μια σχέση εμπιστοσύνης, να αποδεχθεί τον εαυτό του, να αγαπήσει τον εαυτό του. Έτσι, το άτομο θα νιώσει πιο δυνατό, πιο αυτόνομο  και με μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση, όπως επίσης και πιο έτοιμο να χειριστεί ό,τι το απασχολεί.

Οδηγίες στους γονείς

Οι γονείς θα πρέπει διακριτικά να «υπολογίζουν» το φαγητό του παιδιού τους. Πόσο συχνά τρώει, τι τρώει. Να ενθαρρύνει τη φυσική άσκηση, να περιορίσει την τηλεόραση στο σπίτι όχι μόνο για το παιδί αλλά και για τον ίδιο. Οι ΓΟΝΕΙΣ είναι πρότυπα προς ταύτιση, άρα και η δική τους διατροφή θα πρέπει να είναι υγιή. Επίσης, εάν υπάρχει οικογενειακός γιατρός, θα μπορούσε κι αυτός να προσεγγίσει και να μιλήσει στο παιδί.

Οι οδηγίες που δίνονται στα παιδιά πρέπει να είναι:

  • Λίγες
  • Δίκαιες
  • Εύκολες να τις ακολουθήσουν
  • Ενισχυτικές
  • Να διατυπώνονται θετικά

Πως θα αντιμετωπίσουμε εμείς οι ίδιοι το πρόβλημα;

  • Να εστιάσουμε στην υγεία μας περισσότερο κι όχι στην εικόνα.
  • Λήψη ρεαλιστικής ενεργειακής ποσότητας (λογικά, μέτριες ποσότητες, από όλη την γκάμα των φαγητών) και τακτικό ζύγισμα
  • Η μείωση των θερμίδων πρέπει να γίνεται ήπια
  • Καλός ύπνος
  • Συστηματική άσκηση
  • Μακροπρόθεσμοι στόχοι
  • Να ζητήσει υποστήριξη από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον
  • Να προσπαθήσει να συνειδητοποιήσει τη συμπεριφορά του. (τι τρώω, πόσο τρώω και κυρίως γιατί τρώω)
  • Έμφαση στη δύναμη της θέλησης
  • Να μιλήσει ανοιχτά για τυχόν συγκρούσεις στην οικογένεια
  • Να ζητήσει βοήθεια από επαγγελματίες της υγείας