Τα «κρυφά» σημάδια της κατάθλιψης στην εφηβεία

20

Εξαιρετικά δύσκολη είναι η διάγνωση της κατάθλιψης στην εφηβεία. Μελαγχολία και ευερεθιστότητα είναι κοινά χαρακτηριστικά και στην κατάθλιψη και στην εφηβεία. Μόνον ειδικός μπορεί να διακρίνει τη διαφορά, αλλά οι γονείς πρέπει να έχουν τα μάτια τους... τέσσερα:

Επιθετικότητα, επαναλαμβανόμενοι θυμοί, «κοπάνες» από το σχολείο, κάμψη των επιδόσεων στα μαθήματα και αλλαγές στη διατροφή και στο βάρος των εφήβων πρέπει να τους κινητοποιούν. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι κατάθλιψη έχουν ένα στα πέντε παιδιά στις ηλικίες 12 έως 17 ετών.

Τον κώδωνα κινδύνου κρούει η κλινική ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια στο «Αιγινήτειο» νοσοκομείο κ. Ίλια Θεοτοκά. Οι ψυχολογικές διαταραχές της εφηβείας - σημειώνει- προκύπτουν, όταν οι νέοι δεν μπορούν να χειριστούν τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα τους και οι γονείς είναι ανέτοιμοι να χειριστούν την κατάσταση.

Σύμφωνα με την κ. Θεοτοκά, η εφηβεία συνδέεται με την εμφάνιση των χαρακτηριστικών του φύλου. Αυτό σημαίνει αναπτυξιακή και συναισθηματική ωριμότητα, φυσιολογική δυνατότητα αναπαραγωγής, κοινωνική αίσθηση ταυτότητας, ατομικής και ομαδικής.

Αποδοχή : Ο έφηβος χρειάζεται την αποδοχή από τους συνομηλίκους του και την αγάπη από την οικογένεια. Αποκτά ψυχολογική ταυτότητα, παίρνει σοβαρές αποφάσεις για τη μελλοντική του απασχόληση και αποκτά σεξουαλικές σχέσεις.

Στον ορυμαγδό των αλλαγών που συντελούνται στο παιδί τους, οι γονείς πρέπει να είναι ευαίσθητοι και παρατηρητικοί και να αναζητούν τυχόν συμπτώματα της κατάθλιψης. Τέτοια είναι οι διακυμάνσεις στη διάθεση, ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, μειωμένη προσοχή και συγκέντρωση, αλλαγές στον ύπνο και στη διατροφή, απογοήτευση, αίσθημα κενού και ματαιότητας, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ματαίωση των προσδοκιών και μειωμένη επιθυμία για επίτευξη στόχων.

Το καταθλιπτικό παιδί έχει, επίσης, απώλεια της ενεργητικότητας, απραξία, έλλειψη ενδιαφέροντος για δραστηριότητες και συναναστροφές, κάνει συχνά αυτοκριτική και ξεκινά συζητήσεις για τον θάνατο ή την αυτοκτονία. Τα χαρακτηριστικά της κατάθλιψης επικαλύπτονται με εκείνα της εφηβείας, καθώς οι έφηβοι είναι κάποιες φορές μελαγχολικοί και συχνά ευερέθιστοι.

Η εκδήλωση των συμπτωμάτων της ονομάζεται από γονείς και δασκάλους «διαταραγμένη εφηβεία». Η κατάθλιψη μπορεί να προκύψει ύστερα από ένα αγχογόνο γεγονός ή ξαφνικά. Τα αίτια εμφάνισής της είναι οι εξαρτήσεις, γεγονότα στην οικογένεια (μετακόμιση, θάνατος, διαζύγιο, κατάχρηση ουσιών από τους γονείς), υφιστάμενη βία (σεξουαλική, σωματική), ψυχοπαθολογία και γενετική προδιάθεση.

Αφορμές για την εκδήλωση κατάθλιψης είναι ο αποχωρισμός των γονιών, η συναισθηματική ρήξη, συγκρούσεις με συνομηλίκους, αίσθημα απόρριψης ή ταπείνωσης και η σχολική αποτυχία. Έφηβοι εκδηλώνουν πιο συχνά κατάθλιψη όταν ζουν σε μονογονεϊκές οικογένειες, καθώς έχουν αισθήματα απώλειας, απόρριψης, εγκατάλειψης και τιμωρίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να γίνει ξεκαθάρισμα της σχέσης με τον απόντα γονέα και διαπραγμάτευση της σχέσης με τον γονέα που παραμένει.

Αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν και έφηβοι οι οποίοι βιώνουν απώλεια κοντινού τους προσώπου. Ο χειρισμός του πένθους κρίνεται βασικό μέσο πρόληψης για την αποφυγή της κατάθλιψης και του άγχους.

Πως Αντιμετωπίζεται

Σχέσεις εμπιστοσύνης και συντροφικότητας

Η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται με τις σχέσεις εμπιστοσύνης και συντροφικότητας και τη φυσιολογική μετάθεση στους ρόλους (δυαδικές σχέσεις, σεξουαλικές σχέσεις, εκπαιδευτική δραστηριότητα, χειρισμός καριέρας).

Όσοι ασχολούνται με την αντιμετώπισή της, πρέπει να προσαρμόζονται στο λεξιλόγιο του εφήβου (ενεργητική ακρόαση) και να μη δείχνουν ότι παρεισφρέουν ή κάνουν κριτική στα όσα βιώνει ή αναφέρει.

Να διατηρούν την επαφή και τη διαθεσιμότητα με το παιδί, να αξιολογούν τα όσα του προκαλούν ικανοποίηση ή ματαίωση στη ζωή του. Να λαμβάνουν τις απειλές του στα σοβαρά, να συζητούν με το σχολείο και να υποστηρίζουν τους δασκάλους. Να αφήνουν, τέλος, ελεύθερο χρόνο στους εφήβους και να τους ενθαρρύνουν στο να χειρίζονται νέες υποχρεώσεις.

Η κ. Θεοτοκά χαρακτηρίζει κρίσιμο παράγοντα την αναγνώριση της κατάθλιψης, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να παραγνωρίζονται οι ενδείξεις της διαταραχής.

Οι γονείς πρέπει να ζητούν βοήθεια ειδικού, προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις του προβλήματος και να αντιμετωπίζουν οι ίδιοι τα άγχη τους.

Δημήτρης Καραγιώργος

ΠΗΓΗ: Εφημερίδα «Έθνος»